محمد حسين مختارى مازندرانى

36

فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى )

روز جمعه يقين داشته باشيم ، سپس نسبت به عدالتش در روز پنجشنبه شك كنيم ، در اين هنگام چنانچه با اجراى استصحاب عدالت او را نسبت به روز پنجشنبه ثابت نماييم ، استصحاب قهقرايى صورت گرفته است . لازم به ذكر است حجيت اين نوع استصحاب نزد علماى اصول محل بحث و گفتگو است . استصحاب كلّى هرگاه وجود چيزى در ضمن فردى از افراد كلّى يقينى باشد ، آنگاه بقاى خود آن كلّى مردّد باشد ، در اين‌صورت آن را استصحاب كلّى خوانند ، بديهى است شكّ در بقاى كلّى در ضمن افراد آن بر سه گونه است كه به عنوان « اقسام استصحاب كلّى » شهرت دارد كه پس از اين نوشته خواهد آمد . استصحاب كلّى قسم اوّل آن است كه شكّ در كلّى از جهت شك در بقاى فردى است كه وجود آن يقينى بوده است . مثال آن مانند اينكه يقين داريم زيد در خانه است ، در نتيجه نسبت به وجود طبيعت انسان در خانه قاطع هستيم . بنابراين چنانچه نسبت به بقاى زيد در خانه مردّد باشيم اين خود سبب آن است كه بقاى كلّى ( انسان ) نيز در خانه مشكوك باشد .